भारत कसरी बन्यो एआई र एनभिडियाका लागि ठूलो बजार? २०० अर्ब डलरभन्दा बढी लगानीको अपेक्षा

insight dainik

काठमाडौं । विश्वव्यापी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) प्रविधिको प्रतिस्पर्धामा भारत तीव्र गतिमा ठूलो बजारका रूपमा उदाउँदै गएको छ। चीनमा अमेरिकी चिप निर्माता कम्पनी एनभिडियाका उन्नत प्रोसेसरको बिक्रीमा प्रतिबन्ध र अनिश्चितता बढिरहेका बेला भारत भने एआई डाटा सेन्टर, क्लाउड कम्प्युटिङ र डिजिटल पूर्वाधार निर्माणका लागि अन्तर्राष्ट्रिय प्रविधि कम्पनीहरूको आकर्षण बन्दै गएको छ।

भारत ठूलो एआई बजार बन्नुको मुख्य कारण त्यहाँको विशाल जनसंख्या, तीव्र गतिमा बढिरहेको इन्टरनेट प्रयोग, डिजिटल सेवा विस्तार र प्रविधिमा भइरहेको लगानी हो। बैंकिङ, स्वास्थ्य, शिक्षा, यातायात, उद्योग तथा सरकारी सेवामा एआईको प्रयोग बढ्दै जाँदा उच्च क्षमताका कम्प्युटर र प्रोसेसरको माग पनि बढिरहेको छ।

भारत सरकारले एआई प्रविधिको विकासलाई राष्ट्रिय प्राथमिकतामा राखेको छ। सन् २०२४ मा स्वीकृत IndiaAI Mission का लागि १० हजार ३७२ करोड भारतीय रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरिएको छ। यसअन्तर्गत अनुसन्धानकर्ता, स्टार्टअप तथा शैक्षिक संस्थालाई सहुलियत दरमा एआई कम्प्युटिङ सुविधा उपलब्ध गराइएको छ।

भारतको सूचना प्रविधि मन्त्रालयका अनुसार सन् २०२६ को जुनसम्म सरकारी एआई कम्प्युटिङ पूर्वाधारमा ४५ हजारभन्दा बढी जीपीयू उपलब्ध गराइएको छ। यसले भारतीय स्टार्टअप र अनुसन्धानकर्तालाई महँगो कम्प्युटिङ पूर्वाधार आफैँ निर्माण नगरी एआई विकास गर्ने अवसर दिएको छ।

विदेशी कम्पनीको अर्बौं डलर लगानी

भारतमा डाटा सेन्टर निर्माणमा अन्तर्राष्ट्रिय प्रविधि कम्पनीहरूको लगानी उल्लेखनीय रूपमा बढिरहेको छ। भारत सरकारका अनुसार माइक्रोसफ्टले डाटा सेन्टर तथा एआई तालिमका लागि १.५ लाख करोड भारतीय रुपैयाँ र अमेजनले सन् २०३० सम्म क्लाउड पूर्वाधार तथा डिजिटल प्रविधिमा २.९ लाख करोड रुपैयाँ लगानी गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।

त्यस्तै, गुगलले आन्ध्र प्रदेशको विशाखापट्टनममा एक गिगावाट क्षमताको एआई हब निर्माणका लागि १.२५ लाख करोड रुपैयाँ लगानी गर्ने योजना अघि सारेको छ।

भारतको स्थापित डाटा सेन्टर क्षमता करिब ९६० मेगावाटबाट सन् २०३० सम्म ९.२ गिगावाट पुर्‍याउने लक्ष्य राखिएको छ। मुम्बई, नवी मुम्बई, हैदराबाद, बेंगलुरु, चेन्नई र दिल्ली प्रमुख डाटा सेन्टर केन्द्रका रूपमा विकास भइरहेका छन्।

एनभिडियाका लागि किन महत्त्वपूर्ण भारत?

एआई प्रणाली सञ्चालन तथा विकास गर्न एनभिडियाका शक्तिशाली जीपीयू चिप आवश्यक पर्छन्। भारतमा एआई स्टार्टअप, क्लाउड सेवा, सरकारी डिजिटल परियोजना र ठूला प्रविधि कम्पनीको विस्तारले यस्ता चिपको माग बढाउने सम्भावना छ।

फेब्रुअरी २०२६ मा आयोजित India AI Impact Summit का क्रममा भारतीय सरकारले आगामी दुई वर्षमा एआई क्षेत्रमा २०० अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढी लगानी आउने अपेक्षा सार्वजनिक गरेको थियो।

भारतको आकर्षण केवल ठूलो उपभोक्ता बजारमा सीमित छैन। दक्ष प्रविधिक जनशक्ति, सरकारी सहयोग, सेमीकन्डक्टर उत्पादनको योजना, विस्तार भइरहेको ५जी नेटवर्क र विद्युत् पूर्वाधारले पनि उसलाई अन्तर्राष्ट्रिय लगानीकर्ताका लागि आकर्षक बनाएका छन्।

यसरी भारत एआई प्रविधि प्रयोग गर्ने देशबाट यसको विकास, अनुसन्धान र पूर्वाधार निर्माण गर्ने विश्वकै महत्त्वपूर्ण केन्द्र बन्ने दिशामा अघि बढिरहेको छ।

प्रतिक्रियाहरू (०)

कुनै प्रतिक्रिया छैन। पहिलो प्रतिक्रिया पोस्ट गर्नुहोस्!

आफ्नो प्रतिक्रिया छोड्नुहोस्