दसैँको किनमेलमा नक्कली नोटबाट सावधान, राष्ट्र बैंकका अनुसार यसरी गर्नुहोस् पहिचान

दसैँको समयमा बजारमा किनमेल, दक्षिणा, उपहार तथा अन्य नगद कारोबार बढ्ने भएकाले नक्कली नोटको जोखिमप्रति सचेत रहन नेपाल राष्ट्र बैंकले सर्वसाधारणलाई आग्रह गरेको छ। विशेषगरी भीडभाड भएका बजारमा हतारमा कारोबार गर्दा नोट राम्ररी जाँच नगरी पैसा लिनु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार नेपाली नोट सक्कली हो वा नक्कली भनेर छुट्याउन मुख्यतः हेर्ने, छाम्ने र ढल्काएर जाँच्ने तीन उपाय अपनाउन सकिन्छ।

नक्कली नोट पहिचान गर्ने ७ मुख्य उपाय

• १. नोट छामेर हेर्नुहोस्: सक्कली नोटको कागजमा विशेष प्रकारको बनावट र खस्रोपन महसुस हुन्छ। नक्कली नोटको कागज अस्वाभाविक रूपमा चिप्लो वा फरक हुन सक्छ।

• २. पानी छाप जाँच्नुहोस्: नोटलाई उज्यालोमा राखेर हेर्दा सक्कली नोटमा पानी छाप स्पष्ट देखिन्छ। प्रचलित नेपाली नोटमा लालीगुराँसको आकृति रहेको पानी छापलाई ध्यान दिनुहोस्।

• ३. सुरक्षण धागो हेर्नुहोस्: नोटलाई उज्यालोमा राखेर सुरक्षण धागो जाँच्नुहोस्। सक्कली नोटमा धागोको बनावट तथा त्यसमा देखिने अक्षर निर्धारित विशेषताअनुसार हुन्छन्।

• ४. छपाइ र रङ जाँच्नुहोस्: सक्कली नोटमा अक्षर, चित्र र रङ सामान्यतया स्पष्ट तथा व्यवस्थित हुन्छन्। धमिलो छपाइ, अस्वाभाविक रङ वा बिग्रिएको चित्र देखिएमा शंका गर्नुहोस्।

• ५. नोट ढल्काएर हेर्नुहोस्: नोटलाई विभिन्न कोणबाट ढल्काउँदा त्यसमा रहेका विशेष सुरक्षा चिह्न र रङ परिवर्तन हुने प्रभाव जाँच्नुहोस्। यस्ता विशेषता नोटको दरअनुसार फरक हुन सक्छन्।

• ६. आफूसँग भएको सक्कली नोटसँग तुलना गर्नुहोस्: शंका लागेमा सोही दरको अर्को सक्कली नोटसँग कागजको बनावट, आकार, छपाइ, पानी छाप र सुरक्षण धागो तुलना गर्नुहोस्।

• ७. हतारमा नोट नलिनुहोस्: विशेषगरी ठूला दरका नोट लिँदा केही सेकेन्ड समय निकालेर जाँच गर्नुहोस्। सम्भव भएसम्म QR कोड वा अन्य डिजिटल भुक्तानी माध्यम प्रयोग गर्नुहोस्।

नक्कली नोटको शंका लागेमा के गर्ने?

• नोटलाई थप कारोबारमा प्रयोग नगर्नुहोस्।

• नोट कहाँबाट प्राप्त भयो भन्ने विवरण सुरक्षित राख्नुहोस्।

• नजिकको बैंक वा नेपाल राष्ट्र बैंकमा सम्पर्क गरी जाँच गराउनुहोस्।

• शंकास्पद नोटलाई जानीजानी अर्को व्यक्तिलाई नदिनुहोस्।

महत्त्वपूर्ण सावधानी

नोटको रङ, कागज वा एउटा मात्र सुरक्षा चिह्न हेरेर अन्तिम निष्कर्ष निकाल्नु हुँदैन। पुरानो, मैलो वा धेरै प्रयोग भएको सक्कली नोट पनि फरक देखिन सक्छ। शंका लागेमा आधिकारिक बैंकिङ निकायबाट पुष्टि गर्नु उपयुक्त हुन्छ।

दसैँको किनमेलमा सम्झनुहोस्: नोट लिनुअघि हेर्नुहोस्, छाम्नुहोस् र ढल्काएर जाँच्नुहोस्। हतारभन्दा सावधानी महत्त्वपूर्ण छ।