युरोपका सुपरमार्केटमा साइबर आक्रमणको त्रास, फ्रिजको तापक्रम ५० डिग्रीसम्म

काठमाडौं, १७ कात्तिक।

युरोपका विभिन्न देशका सुपरमार्केटमा रहेका फ्रिज तथा फ्रिजरको तापक्रम नियन्त्रण प्रणालीमा शंकास्पद साइबर आक्रमण भएपछि खाद्य सामग्री बिग्रिने समस्या देखिएको छ। ह्याकरहरूले चिस्यान उपकरणको डिजिटल नियन्त्रण प्रणालीमा पहुँच बनाएर तापक्रम परिवर्तन गरिदिएको आशंका गरिएको छ।

नोभेम्बर २ मा सार्वजनिक भएका रोयटर्स, एसोसिएटेड प्रेस (एपी) र एएफपीका समाचारअनुसार स्विडेन, बेल्जियम, लक्जेम्बर्ग, आयरल्यान्ड, इस्टोनिया, नेदरल्यान्ड्स र फिनल्यान्डका विभिन्न पसलमा चिस्यान प्रणालीसम्बन्धी समस्या देखिएको छ।

स्विडेनको दक्षिणी क्षेत्रमा रहेको स्योबो (Sjöbo) सहरको ICA Kvantum सुपरमार्केटले आफ्ना फ्रिज तथा फ्रिजरको तापक्रम ५० डिग्री सेल्सियससम्म पुर्‍याइएको जनाएको छ। यसका कारण खाद्य सामग्री बिग्रिएपछि ठूलो परिमाणमा सामान हटाउनुपरेको छ। स्विडेनको Coop चेनका छवटा पसलमा पनि यस्तै समस्या देखिएको समाचारमा उल्लेख छ। यद्यपि ICA ले आफ्ना प्रभावित सबै पसलमा साइबर आक्रमण भएको पुष्टि गरेको छैन।

बेल्जियममा Delhaize का केही दर्जन पसल प्रभावित भएका छन् भने Carrefour का ७०० मध्ये १५ पसलमा समस्या देखिएको छ। आयरल्यान्डको SuperValu का १३ पसलमा पनि चिस्यान प्रणाली प्रभावित भएको जनाइएको छ।

फिनल्यान्डमा पनि Kesko समूहअन्तर्गतका केही साना K-market पसलमा फ्रिज तथा चिस्यान उपकरणको तापक्रम असामान्य भएको पाइएको छ। हेलसिन्कीस्थित Lönkan Herkku नामक K-market मा आइतबार राति केही उपकरण एकदेखि दुई घण्टासम्म बन्द भएका थिए।

पसल सञ्चालक सामी मुस्तोनेनले समस्या छोटो समयका लागि मात्र रहेको बताएका छन्। Kesko का सुरक्षा प्रमुख पेट्री काइह्कोले घटनाको अनुसन्धान भइरहेको र नेटवर्कसम्बन्धी गडबडीको सम्भावनालाई अस्वीकार गर्न नसकिने बताएका छन्। तर फिनल्यान्डका घटनामा साइबर आक्रमण भएको आधिकारिक पुष्टि भएको छैन।

यसअघि अक्टोबर १२ मा फ्रान्सका सयौँ सुपरमार्केटमा पनि यस्तै प्रकृतिको साइबर आक्रमण भएको थियो। त्यहाँ चिस्यान प्रणालीको डिजिटल नियन्त्रणमा अनधिकृत पहुँच बनाएर तापक्रम परिवर्तन गरिएको र खाद्य सामग्री नष्ट भएको विवरण सार्वजनिक भएको थियो।

साइबर सुरक्षा विज्ञहरूका अनुसार इन्टरनेटमा प्रत्यक्ष जोडिएका तथा पुरानो सुरक्षा प्रणाली प्रयोग गरिरहेका उपकरण यस्ता आक्रमणको जोखिममा पर्न सक्छन्। डेनमार्कको Danfoss कम्पनीका पुराना चिस्यान नियन्त्रण प्रणालीसमेत पछिल्ला घटनासँग जोडिएका विवरणमा उल्लेख छन्।

हालसम्म यी आक्रमण कसले गरेको हो भन्ने खुलेको छैन। कुनै समूहले पनि जिम्मेवारी लिएको छैन। पछिल्ला घटनाहरू एउटै समूह वा योजनासँग सम्बन्धित हुन् भन्ने पनि पुष्टि भएको छैन।

यी घटनाले सुपरमार्केटका फ्रिजदेखि खाद्य आपूर्ति प्रणालीसम्म डिजिटल सुरक्षाको जोखिम बढेको देखाएका छन्।