मानव मस्तिष्कको नक्साङ्कन सिकाउने गुगलको नयाँ एआई क्वेस्ट सार्वजनिक

काठमाडौं । प्रविधि कम्पनी गुगलले विद्यार्थीलाई कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को कार्यप्रणाली र जिम्मेवार प्रयोगबारे सिकाउने उद्देश्यले ‘पोलार पिक्स’ नामक नयाँ शैक्षिक कार्यक्रम सार्वजनिक गरेको छ। मानव मस्तिष्कको नक्साङ्कन र स्नायु सञ्जालको अध्ययनमा केन्द्रित यो कार्यक्रम गुगलको ‘एआई क्वेस्ट्स’ शृङ्खलाको तेस्रो संस्करण हो।

गुगल रिसर्च र स्ट्यानफोर्ड एक्सेलेरेटर फर लर्निङको सहकार्यमा तयार गरिएको यो कार्यक्रम ११ देखि १४ वर्ष उमेर समूहका विद्यार्थीलाई लक्षित छ। विद्यार्थीले वैज्ञानिक अनुसन्धानमा एआईको प्रयोग कसरी हुन्छ भन्ने कुरा अन्तरक्रियात्मक खेलमार्फत सिक्न सक्नेछन्।

गुगलका अनुसार यसअघि सार्वजनिक गरिएका दुई क्वेस्टमा बाढीको पूर्वानुमान र आँखासम्बन्धी रोग पहिचानमा एआईको प्रयोगबारे सिकाइएको थियो। नयाँ क्वेस्टले भने न्युरोसाइन्स अर्थात् स्नायु विज्ञान र मानव मस्तिष्कको अध्ययनलाई प्राथमिकता दिएको छ।

‘पोलार पिक्स’ मा विद्यार्थीले खेलभित्रका मार्गदर्शकको सहयोगमा मस्तिष्कका न्युरोनहरूको स्क्यान तथा नक्साङ्कन गर्नेछन्। खेलको पात्रमा देखिएको स्मरणशक्तिसम्बन्धी समस्या बुझ्न उनीहरूले मस्तिष्कको स्नायु सञ्जाल अध्ययन गर्नुपर्नेछ। यस क्रममा तथ्याङ्क सफा गर्ने, एआई मोडेल परीक्षण गर्ने र प्राप्त नतिजाको मूल्याङ्कन गर्ने अभ्याससमेत समावेश गरिएको छ।

यस कार्यक्रमले एआईले मात्रै सबै समस्या समाधान गर्न नसक्ने र यसको प्रभावकारी प्रयोगका लागि मानवीय निगरानी, आलोचनात्मक सोच तथा नतिजाको सावधानीपूर्वक परीक्षण आवश्यक पर्ने सन्देश दिन्छ।

यो क्वेस्ट गुगलले कनेक्टोमिक्स क्षेत्रमा एक दशकभन्दा लामो समयदेखि गर्दै आएको अनुसन्धानबाट प्रेरित छ। कनेक्टोमिक्स मस्तिष्कभित्रका न्युरोन र तिनबीचका सम्बन्धको विस्तृत नक्साङ्कन गर्ने विज्ञान हो। गुगलका अनुसन्धानकर्ताहरूले भाले फलफूल झिँगाको सम्पूर्ण मस्तिष्कको नक्साङ्कनसम्बन्धी अनुसन्धानमा पनि महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हासिल गरेका छन्।

गुगलका अनुसार हालसम्म एआई क्वेस्ट्सका चार लाखभन्दा बढी संस्करण पूरा गरिएका छन् र कार्यक्रम १० भाषामा उपलब्ध गराइएको छ।

यससँगै गुगलले शिक्षकका लागि एआई साक्षरतासम्बन्धी तालिम सामग्री पनि सार्वजनिक गरिरहेको छ। पहिलो र दोस्रो क्वेस्टका तालिम सामग्री उपलब्ध भइसकेका छन् भने तेस्रो क्वेस्टको शिक्षक तालिम अर्को महिना सार्वजनिक गर्ने योजना छ।

विद्यालय तहदेखि नै एआईको ज्ञान, वैज्ञानिक सोच र प्रविधिको जिम्मेवार प्रयोग विकास गर्ने उद्देश्यले यो पहल अघि बढाइएको गुगलले जनाएको छ।