एल निनोको मारमा पनामा नहर, खडेरी चर्किएपछि पनामा नहरमा जहाज प्रवेशमा कडाइ

काठमाडौं । एल निनो मौसमीय प्रभावका कारण खडेरी थप गहिरिँदै गएपछि विश्वकै महत्वपूर्ण जलमार्गमध्ये एक पनामा नहरबाट हुने जहाज आवतजावतमा फेरि कटौती गरिने भएको छ।

पनामा नहरले विश्वको समुद्री व्यापारको करिब ५ प्रतिशत हिस्सा ओसारपसार गर्छ। साथै, अमेरिकाको कन्टेनर ढुवानीमध्ये करिब ४० प्रतिशत यही नहरमार्फत हुने गरेको छ। चीन, एसिया र अमेरिकाबीचको व्यापारमा छोटो दूरी र कम लागतका कारण यो जलमार्गलाई व्यवसायीले प्राथमिकता दिँदै आएका छन्।

पनामा सरकारले संसदमा पेश गरेको मस्यौदा योजनाअनुसार अक्टोबरदेखि नहरमा दैनिक औसत २९.५ वटा जहाजलाई मात्र पार गर्न दिइनेछ। अगस्टमा दैनिक ३६ वटा जहाजलाई अनुमति दिइएकोमा यो संख्या करिब १८ प्रतिशतले कम हो। यसअघि सेप्टेम्बरमा पनि खडेरीका कारण दैनिक आवतजावत ३६ बाट घटाएर ३२ मा सीमित गरिएको थियो।

नहर सञ्चालनका लागि आवश्यक पानी मुख्यतः गाटुन तालमा जम्मा हुन्छ। नदीबाट आउने ताजा पानीमा निर्भर नहरका लक प्रणालीले जहाजलाई समुद्री सतहबाट करिब २६ मिटर माथि उठाएर फेरि अर्को समुद्री सतहतर्फ झार्ने काम गर्छ। पर्याप्त पानी नहुँदा ठूला जहाज सञ्चालनमा समस्या हुने भएकाले सुरक्षाका साथै पानी संरक्षणका लागि जहाज संख्या र तौलमा प्रतिबन्ध लगाइन्छ।

यसअघि सन् २०२३ मा पनि अत्यधिक खडेरीका कारण नहरमा दैनिक जहाज आवतजावत ३८ बाट घटाएर २२ वटासम्म पुर्‍याइएको थियो। त्यसपछि जहाजको लामो लाइन लाग्नुका साथै कम्पनीहरूले वैकल्पिक समुद्री मार्ग खोज्नुपरेको थियो।

यसपटक एल निनो वर्षको अन्त्यतिर अझ तीव्र हुने अनुमान गरिएको छ। मौसमविद्हरूका अनुसार यसले वर्षा तथा तापक्रमको अवस्थामा थप असर पार्न सक्ने भएकाले पनामा नहरमा पानीको अभाव र जहाज आवतजावतसम्बन्धी समस्या अझ गम्भीर बन्न सक्ने जोखिम छ।

यसैबीच, होर्मुज जलडमरूमध्यमा देखिएको अवरोधले विश्वव्यापी ढुवानी लागत र आपूर्ति व्यवस्थामा थप दबाब सिर्जना गरिरहेका बेला पनामा नहरमा लगाइएको नयाँ प्रतिबन्धले अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा थप चुनौती ल्याउने देखिएको छ।