महेश्वर महर्जन
काठमाडौँ । जापानले भारतीय आँपमा अत्यधिक विषादी भेटिएको भन्दै यस वर्ष भारतबाट आँप आयात नगर्ने निर्णय गरेपछि खाद्य सुरक्षा र जनस्वास्थ्यबारे नयाँ बहस सुरु भएको छ। जापानजस्तो कडा गुणस्तर मापदण्ड अपनाउने देशले यस्तो कदम चाल्नु सामान्य विषय होइन। यसले भारतीय कृषि उत्पादनको गुणस्तरमाथि मात्रै होइन, ती उत्पादन आयात गर्ने देशहरूको स्वास्थ्य सुरक्षामाथि पनि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।
नेपालमा पनि ठूलो परिमाणमा भारतीय आँप भित्रिने गरेको छ। विशेषगरी गर्मीयाममा नेपाली बजार भारतीय आँपले भरिने गर्छ। तर ती आँपमा प्रयोग गरिने विषादीको मात्रा, भण्डारण प्रक्रिया तथा स्वास्थ्य मापदण्डबारे प्रभावकारी परीक्षण हुने गरेको देखिँदैन। सीमित अनुगमन र कमजोर प्रयोगशाला परीक्षणका कारण उपभोक्ताले सुरक्षित फलफूल खान पाइरहेका छन् भन्ने सुनिश्चित आधार छैन।
यदि जापानले भारतीय आँपमा समस्या देखेर आयात रोक्न सक्छ भने नेपालले पनि यस विषयलाई गम्भीरतापूर्वक लिन आवश्यक छ। जनताको स्वास्थ्यसँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित विषयमा सरकारले कडा कदम चाल्न ढिलाइ गर्नु हुँदैन। सीमा नाकामा विषादी परीक्षणलाई अनिवार्य र प्रभावकारी बनाउनुपर्छ। मापदण्ड नपुगेका फलफूल तत्काल रोक्ने व्यवस्था हुनुपर्छ। साथै बजार अनुगमनलाई नियमित र पारदर्शी बनाउनु जरुरी छ।
नेपालमा कृषि तथा खाद्य प्रविधि विभाग, वाणिज्य विभाग र स्थानीय तहहरूले संयुक्त रूपमा अभियान सञ्चालन गरी उपभोक्तालाई सुरक्षित खाद्य वस्तु उपलब्ध गराउने वातावरण बनाउनुपर्छ। विषादीयुक्त फलफूलको दीर्घकालीन असर क्यान्सर, मिर्गौला तथा कलेजोसम्बन्धी रोगसम्म पुग्न सक्ने भएकाले यसलाई सामान्य रूपमा लिन मिल्दैन।
विदेशी उत्पादन आयात गर्दा व्यापार मात्रै होइन, नागरिकको स्वास्थ्य सुरक्षालाई पहिलो प्राथमिकता दिनुपर्ने बेला आएको छ।
