सौर्य सडकको परीक्षणमा अमेरिका, फ्रान्स, जर्मनी र स्विट्जरल्याण्ड

ट्रकको भार धान्ने ‘सोलार हाइवे’ बाटै बिजुली उत्पादन गर्ने प्रविधिमाथि विश्वको चासो

अमेरिका, फ्रान्स, जर्मनी र स्विट्जरल्याण्डले सडकमै सौर्य प्यानल जडान गरेर बिजुली उत्पादन गर्ने नयाँ प्रविधिको परीक्षण सुरु गरेका छन्। “सोलार रोड” वा “फोटोभोल्टिक पेभमेन्ट” भनिने यो प्रविधिले सडक, पार्किङ क्षेत्र, साइकल लेन तथा अन्य पक्की सतहलाई नै विद्युत उत्पादन केन्द्रमा रूपान्तरण गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

फ्रान्सेली कम्पनी Colas ले विकास गरेको “वाटवे” (Wattway) प्रणाली यस प्रविधिको चर्चित उदाहरण मानिन्छ। यसमा विशेष सुरक्षा तहले ढाकिएका सौर्य प्यानल सडकको सतहमै जडान गरिन्छ, जसले भारी ट्रकको चाप समेत सहन सक्ने दाबी गरिएको छ।

फ्रान्सको नर्मन्डी क्षेत्रमा सन् २०१६ मा १ किलोमिटर लामो सौर्य सडक निर्माण गरिएको थियो। उक्त परियोजनाबाट वार्षिक २ लाख ८० हजार किलोवाट–घण्टा बिजुली उत्पादन हुने अनुमान गरिएको थियो। तर प्रयोगका क्रममा प्यानलमा क्षति, धुलो जम्ने समस्या, अत्यधिक आवाज तथा अपेक्षाभन्दा कम विद्युत उत्पादन जस्ता चुनौती देखिए।

अमेरिकाको जर्जियामा पनि परीक्षण परियोजना सञ्चालन गरिएको छ। त्यहाँ सौर्य सडकबाट पहिलो वर्ष करिब ८ हजार ४२० किलोवाट–घण्टा बिजुली उत्पादन भएको विवरण सार्वजनिक गरिएको थियो। पछिल्ला संस्करणमा कार्यक्षमता २१ प्रतिशतसम्म सुधारिएको बताइएको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार सौर्य सडक प्रविधि अझै प्रारम्भिक चरणमै छ। पारम्परिक छाना वा खुला क्षेत्रमा राखिने सौर्य प्यानलको तुलनामा यसको लागत बढी, मर्मत जटिल र विद्युत उत्पादन क्षमता कम हुने चुनौती छ।

यद्यपि पार्किङ स्थल, साइकल लेन, विमानस्थल, औद्योगिक क्षेत्र तथा कम गतिका सडकमा भने यो प्रविधि उपयोगी हुन सक्ने अध्ययनहरूले देखाएका छन्। भविष्यमा “स्मार्ट रोड” अवधारणासँग जोडेर स्थानीय स्तरमै बिजुली उत्पादन गर्ने सम्भावनाका कारण विश्वभर यसको परीक्षण र अनुसन्धान तीव्र बन्दै गएको छ।