सम्बाददाता
काठमाडौं, जेठ ३ — आज मे १७ मा प्रत्येक वर्षझैँ विश्व दूरसञ्चार तथा सूचना समाज दिवस (World Telecommunication and Information Society Day — WTISD) मनाइँदैछ। यो दिवसले हाम्रो जीवनमा डिजिटल प्रविधिको बढ्दो भूमिका र अन्तर्राष्ट्रिय दूरसञ्चार संघ (ITU) को स्थापना दिवसलाई स्मरण गर्दछ।
यस वर्षको थिम: 'डिजिटल लाइफलाइन्स'
विश्व दूरसञ्चार तथा सूचना समाज दिवस २०२६ ले सरकार, उद्योग र समुदायहरूलाई विश्वलाई चलायमान राख्ने डिजिटल लाइफलाइन्सलाई सुदृढ गर्न आह्वान गरेको छ। यस वर्षको थिम हो — 'Digital Lifelines: Strengthening Resilience in a Connected World' अर्थात् 'डिजिटल जीवनरेखाहरू: एक सम्बद्ध विश्वमा लचिलोपन सुदृढीकरण।'
यस थिमले एउटा मूलभूत प्रश्नतर्फ ध्यान केन्द्रित गरेको छ — जब हामीले भर पर्ने नेटवर्कहरू असफल हुन्छन् तब के हुन्छ? 'डिजिटल लाइफलाइन्स' भनेको समुदायलाई कार्यशील राख्ने पूर्वाधार हो — भूमिगत नेटवर्क, समुद्री केबुल, उपग्रह र डेटा प्रणालीहरू। यस थिमले सरकार, उद्योग र समुदायलाई यस्ता प्रणाली निर्माण गर्न प्रेरित गर्दछ जसले झट्काहरू सहन सकून् र छिटो पुनः सञ्चालनमा आउन सकून्, ताकि कोही पनि बाहिर नपरोस्।
WTISD को इतिहास
विश्व दूरसञ्चार दिवसका रूपमा पहिलो पटक स्थापित भएको यो अन्तर्राष्ट्रिय दिवस सन् १९६९ देखि प्रत्येक वर्ष मे १७ मा मनाइँदै आएको छ। सन् २००६ मा यसलाई विश्व सूचना समाज दिवससँग गाभेर 'विश्व दूरसञ्चार तथा सूचना समाज दिवस' (WTISD) बनाइयो, जसले इन्टरनेट र डिजिटल प्रविधिको बढ्दो महत्त्वलाई प्रतिबिम्बित गर्छ।
सन् १८६५ मे १७ मा पेरिसमा पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय टेलिग्राफ महासन्धिमा हस्ताक्षर भएको र ITU स्थापना भएको स्मरणमा यो दिवस मनाइन्छ।
विश्वमा अझै २.६ अर्ब मानिस डिजिटलबाट टाढा
दशकौँको प्रयासका बाबजुद अझैसम्म संसारभर अनुमानित २.६ अर्ब मानिसहरू इन्टरनेट र डिजिटल सेवाबाट वञ्चित छन्। यो डिजिटल विभाजन केवल प्रविधिको पहुँचको विषय मात्र नभएर सामाजिक र आर्थिक असमानताको प्रतीक पनि हो।
नेपालको सन्दर्भ
नेपालमा प्रविधिले दैनिक जीवनमा आमूल परिवर्तन ल्याएको छ। अनलाइन बैंकिङ, इ-कमर्स, टेलिमेडिसिन र अनलाइन शिक्षा अब विलासिताका विषय नभएर आवश्यकताका रूपमा स्थापित भइसकेका छन्। प्रविधि क्षेत्रको नेपालको GDP मा योगदान र सफ्टवेयर निर्यातको सम्भावना उल्लेखनीय रूपमा बढ्दो छ।
