कफीले सम्झनाशक्ति, मुड र पाचनतन्त्रमा के असर पार्छ? — वैज्ञानिकहरूले पत्ता लगाए नयाँ तथ्य

दैनिक रूपमा कफी पिउने करोडौं मानिसका लागि एउटा महत्त्वपूर्ण वैज्ञानिक खोज सार्वजनिक भएको छ। आयरल्याण्डको युनिभर्सिटी कलेज कर्कका अनुसन्धानकर्ताहरूले पहिलोपटक कफीले आन्द्रा र मस्तिष्कबीचको सम्बन्ध — जसलाई 'गट-ब्रेन एक्सिस' भनिन्छ — मा कसरी सकारात्मक प्रभाव पार्छ भन्ने तथ्य पत्ता लगाएका छन्। यो अध्ययन प्रतिष्ठित जर्नल Nature Communications मा प्रकाशित भएको छ।

अध्ययन कसरी गरियो?

यस अनुसन्धानमा ३१ जना नियमित कफी पिउने र ३१ जना कफी नपिउने व्यक्तिहरूलाई समावेश गरियो। मनोवैज्ञानिक मूल्यांकन, क्याफिन र खानपानको अभिलेख तथा मल र मूत्रको नमूनाहरू संकलन गरी आन्द्राका सूक्ष्मजीवहरूमा आउने परिवर्तन र मुडमा हुने प्रभाव अध्ययन गरियो। 'नियमित कफी पिउने' भनेका दिनमा ३ देखि ५ कप कफी सेवन गर्नेहरूलाई परिभाषित गरियो।

त्यसपछि सहभागीहरूलाई दुई हप्तासम्म कफी पिउन रोकियो। यस अवधिमा नियमित कफी पिउनेहरूको आन्द्राको मेटाबोलाइट ढाँचामा स्पष्ट परिवर्तन देखियो।

त्यसपछि कफी पुनः दिइयो — आधा सहभागीलाई क्याफिनरहित र बाँकीलाई क्याफिनयुक्त कफी दिइयो। दुवै समूहले तनाव, अवसाद र आवेगशीलतामा कमी आएको रिपोर्ट गरे, जसले देखाउँछ कि कफीले क्याफिनको उपस्थितिमा वा अनुपस्थितिमा पनि मुड सुधार गर्छ।

आन्द्राका ब्याक्टेरियामा के परिवर्तन आयो?

कफी पिउनेहरूमा केही विशेष ब्याक्टेरिया — जस्तै Eggertella sp र Cryptobacterium curtum — को मात्रा बढी पाइयो। Eggertella sp ले पेटमा एसिड उत्पादनलाई सहयोग गर्छ भने Cryptobacterium curtum ले पित्त एसिड संश्लेषणमा भूमिका खेल्छ। यी कार्यहरूले हानिकारक ब्याक्टेरिया हटाउन र पेटको संक्रमण कम गर्न मद्दत गर्न सक्छन्।

क्याफिन र डिक्याफको फरक फाइदा

क्याफिनरहित कफी पिउने सहभागीहरूमा मात्र सिकाइ र सम्झनाशक्तिमा स्पष्ट सुधार देखियो, जसले सुझाव दिन्छ कि यी संज्ञानात्मक फाइदाहरू क्याफिनभन्दा पोलिफिनोल जस्ता अन्य तत्त्वहरूले ल्याउँछन्।

अर्कोतर्फ, क्याफिनयुक्त कफीले चिन्ता कम गर्ने, सतर्कता र ध्यान बढाउने र सूजन (inflammation) को जोखिम घटाउनेसँग सम्बन्धित पाइयो।

अनुसन्धानकर्ताको भनाइ

अध्ययनका प्रमुख अनुसन्धानकर्ता प्रोफेसर जोन क्र्यानका अनुसार कफी केवल क्याफिन मात्र होइन — यो एउटा जटिल आहार तत्त्व हो जसले आन्द्राका सूक्ष्मजीवहरू, चयापचय र भावनात्मक अवस्थासँग अन्तरक्रिया गर्छ। क्याफिनयुक्त वा क्याफिनरहित जुन रूपमा पिए पनि कफीले स्वास्थ्यमा विशिष्ट तर परिपूरक प्रभाव पार्न सक्छ।