महेश्वर महर्जन
इरानसँग सम्बन्धित युद्धका कारण उत्पन्न इन्धन संकटले विश्वभरको हवाई उद्योग गम्भीर दबाबमा परेको छ। विशेषगरी युरोप र एसियाका एयरलाइन्सहरू जेट इन्धनको अभावको जोखिममा परेका छन्, जसले आगामी महिनाहरूमा उडान कटौती र भाडा वृद्धिको सम्भावना बढाएको छ।
यो संकटको मुख्य कारण Strait of Hormuz मा अवरोध हो। विश्वको झण्डै २० प्रतिशत समुद्री जेट इन्धन आपूर्ति यही मार्ग हुँदै हुने गरेकोमा युद्धका कारण आपूर्ति प्रभावित भएको छ। कुवेत र बहराइन जस्ता प्रमुख निर्यातक देशबाट इन्धन बाहिरिन नसक्दा युरोपमा आपूर्ति संकट चुलिने अनुमान गरिएको छ।
एसियामा पनि समस्या बढ्दै गएको छ। दक्षिण कोरिया जस्ता देश जेट इन्धनका प्रमुख निर्यातक भए पनि कच्चा तेलको ठूलो हिस्सा मध्यपूर्वबाट आउने भएकाले उत्पादन र आपूर्ति दुवै प्रभावित भएका छन्। केही एसियाली देशहरूले निर्यात सीमित गर्न थालेपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य थप बढ्ने देखिएको छ।
अमेरिकामा तत्काल इन्धन अभावको जोखिम कम भए पनि मूल्य वृद्धि भने तीव्र छ। प्रमुख एयरलाइन्सहरूले कम नाफा हुने उडान घटाउँदै बढी नाफा हुने रुटमा ध्यान केन्द्रित गर्न थालेका छन्। यसको प्रत्यक्ष असर यात्रुमा पर्नेछ—विशेषगरी गर्मीयाममा हवाई भाडा उल्लेखनीय रूपमा बढ्नेछ।
कम लागतमा सेवा दिने एयरलाइन्सहरू सबैभन्दा बढी जोखिममा छन्। इन्धन मूल्यको दबाबका कारण केही कम्पनीहरू आर्थिक संकटमा पर्न सक्ने र सस्तो टिकटको उपलब्धता घट्न सक्ने देखिएको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार आपूर्ति सामान्य अवस्थामा फर्किन अझै केही महिना लाग्न सक्छ। त्यसैले निकट भविष्यमा अन्तर्राष्ट्रिय हवाई यात्रा महँगो र सीमित हुने सम्भावना प्रबल देखिएको छ।
