महेश्वर महर्जन
काठमाडौं । सामाजिक सञ्जालमा पछिल्लो समय बैंक खातामा अचानक पैसा जम्मा हुने र त्यसपछि ठगीको प्रयास हुने भन्दै एउटा नयाँ साइबर ठगीको चर्चा भइरहेको छ। भारतमा यसलाई ‘Jump Deposit Scam’ भनिएको छ। विशेषगरी डिजिटल भुक्तानी तथा यूपीआई प्रयोगकर्तालाई लक्षित गरेर हुने यस्तो ठगीबारे भारतीय प्रयोगकर्तामाझ चिन्ता बढेको छ।
यस प्रकारको ठगीमा साइबर अपराधीले सुरुमा लक्षित व्यक्तिको खातामा सानो रकम पठाउन सक्छन्। रकम जम्मा भएपछि पीडितलाई फोन वा सन्देशमार्फत ‘गल्तीले पैसा पठाएको’ भन्दै फिर्ता गर्न दबाब दिने वा थप भुक्तानी गर्न लगाउने प्रयास गरिन्छ।
कतिपय अवस्थामा अपराधीले त्यसपछि Payment Request, Collect Request वा QR Code पठाउन सक्छन्। पैसा फिर्ता गर्ने हतारमा पीडितले उक्त अनुरोध स्वीकार गरी आफ्नो UPI PIN राखेमा रकम खाताबाट बाहिरिन सक्छ। त्यसैले पैसा प्राप्त गर्ने र पैसा पठाउने प्रक्रियाबीचको फरक नबुझ्दा ठगीमा पर्ने जोखिम हुन्छ।
तर सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको एउटा महत्वपूर्ण दाबी भने पूर्ण रूपमा सही छैन। भारतको National Payments Corporation of India (NPCI) ले यसअघि नै स्पष्ट गरिसकेको छ कि केवल यूपीआई एप खोल्दैमा, बैंक ब्यालेन्स जाँच गर्दैमा वा खातामा पैसा जम्मा भएको हेर्दैमा मात्रै पैसा स्वतः चोरी हुँदैन। भुक्तानी गर्न प्रयोगकर्ताले कारोबार स्वीकृत गरेर यूपीआई पिन प्रविष्ट गर्नुपर्ने हुन्छ।
यसैले अपरिचित स्रोतबाट खातामा पैसा आएको अवस्थामा तत्काल फिर्ता पठाउनुभन्दा पहिले बैंक वा सम्बन्धित भुक्तानी सेवामार्फत कारोबारको वास्तविकता जाँच गर्न आवश्यक हुन्छ। अपरिचित व्यक्तिले पठाएको Payment Request स्वीकार नगर्ने, QR Code स्क्यान नगर्ने र पैसा प्राप्त गर्न भन्दै UPI PIN नहाल्ने प्रमुख सावधानी हुन्।
विशेषज्ञहरूले सामाजिक सञ्जालमा फैलिएका ‘खातामा पैसा आएपछि एप खोल्नेबित्तिकै खाता खाली हुन्छ’ जस्ता अतिरञ्जित दाबीबाट पनि सावधान रहन आग्रह गरेका छन्। वास्तविक जोखिम भने प्रयोगकर्तालाई भ्रममा पारेर आफैंबाट भुक्तानी स्वीकृत गराउनु हो।
भारतमा डिजिटल भुक्तानीको विस्तारसँगै यस्ता सामाजिक इन्जिनियरिङमा आधारित ठगी बढ्दै गएकाले नेपालका डिजिटल बैंकिङ तथा मोबाइल भुक्तानी प्रयोगकर्ताले पनि यसबाट सतर्क रहन आवश्यक छ।
प्रतिक्रियाहरू (०)
कुनै प्रतिक्रिया छैन। पहिलो प्रतिक्रिया पोस्ट गर्नुहोस्!
आफ्नो प्रतिक्रिया छोड्नुहोस्