सेयरको पुँजीगत लाभकर घटाउने निर्णय राजपत्रमा प्रकाशित, बजारमा सकारात्मक प्रभाव पर्ने अपेक्षा

काठमाडौं । व्यक्तिगत लगानीकर्ताले सेयर बिक्री गर्दा तिर्नुपर्ने पुँजीगत लाभकर घटाउने सरकारको निर्णय नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित भएको छ। अर्थ मन्त्रालयले आयकर ऐन, २०५८ को व्यवस्थाअनुसार मन्त्रिपरिषद्को निर्णयलाई आधार बनाएर नयाँ करदर सार्वजनिक गरेको हो।

राजपत्रमा प्रकाशित सूचनाअनुसार नेपाल धितोपत्र बोर्डमा सूचीकृत संस्थाको सेयर बिक्रीबाट प्राकृतिक व्यक्तिले प्राप्त गर्ने लाभमा नयाँ करदर कायम गरिएको छ। ३६५ दिनभन्दा बढी अवधिसम्म स्वामित्वमा रहेको सेयर बिक्रीबाट प्राप्त लाभमा ३.७५ प्रतिशत र ३६५ दिन वा सोभन्दा कम अवधिसम्म स्वामित्वमा रहेको सेयर बिक्रीबाट प्राप्त लाभमा ५ प्रतिशत अग्रिम कर कायम गरिएको छ।

यसअघि व्यक्तिगत लगानीकर्ताका लागि ३६५ दिन वा सोभन्दा कम अवधिको सेयर बिक्रीमा १० प्रतिशत र ३६५ दिनभन्दा बढी अवधिको लगानीमा ७.५ प्रतिशत पुँजीगत लाभकर लाग्दै आएको थियो। नयाँ व्यवस्थाले छोटो अवधिको कारोबारमा करदर आधा घटाएको छ भने लामो अवधिको लगानीमा लाग्ने करदर पनि आधा घटाएको छ।

करदर घटेसँगै सेयर बिक्रीबाट हुने नाफामा लगानीकर्ताले तिर्नुपर्ने कर भार कम हुनेछ। यसले विशेषगरी दीर्घकालीन लगानीकर्तालाई राहत पुग्ने तथा बजारमा कारोबार लागत घटाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

सरकारको यो निर्णयले सेयर बजारमा सकारात्मक मनोवैज्ञानिक प्रभाव पार्न सक्ने भए पनि कर घटेकै आधारमा बजार निरन्तर बढ्ने निश्चित भने हुँदैन। बजारको आगामी दिशा बैंक तथा वित्तीय प्रणालीमा रहेको तरलता, ब्याजदर, कम्पनीहरूको वित्तीय अवस्था, लाभांश क्षमता, कारोबार रकम र लगानीकर्ताको मनोविज्ञानलगायत विषयमा निर्भर हुनेछ।

कर कटौतीपछि बजारमा कारोबार र लगानीकर्ताको सहभागिता बढेमा यसले नेप्सेलाई थप समर्थन गर्न सक्छ। तर कर घटेको अवसरमा केही लगानीकर्ताले नाफा बुक गर्ने क्रम बढेमा बजारमा अल्पकालीन उतारचढाव पनि देखिन सक्छ।

समग्रमा, सेयरको पुँजीगत लाभकरमा गरिएको कटौतीलाई सरकारले अघि सारेका पुँजी बजार सुधारका महत्वपूर्ण कदममध्ये एकका रूपमा लिन सकिन्छ। अब यसको वास्तविक प्रभाव भने राजपत्रमा व्यवस्था प्रकाशित भएपछि हुने आगामी कारोबार र लगानीकर्ताको व्यवहारबाट देखिनेछ।