अमेरिका–इरान तनावको ‘विराम’ले विश्व अर्थतन्त्रमा गहिरो असर

अमेरिका र इरानबीचको द्वन्द्व अहिलेका लागि ‘विराम’ अवस्थामा पुगेको भनिए पनि यसको आर्थिक प्रभाव विश्वभर झन् गहिरिँदै गएको नयाँ प्रतिवेदनहरूले देखाएका छन्। अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले द्वन्द्व रोकिएको संकेत दिए पनि यो स्थायी समाधान नभई अस्थायी युद्धविराम मात्र भएको विश्लेषण गरिएको छ।

विशेषगरी ऊर्जा आपूर्ति र समुद्री मार्गको सुरक्षासँग सम्बन्धित मुख्य विवादहरू अझै समाधान नभएकाले पुनः तनाव बढ्ने जोखिम कायम छ। S&P Global Market Intelligence र Fitch Ratings का अनुसार अब यो द्वन्द्वको असर केवल तेल बजारमा सीमित नरही मल, प्लास्टिक, धातु र अन्य औद्योगिक कच्चा पदार्थसम्म फैलिएको छ।

यसका कारण एशिया–प्रशान्त क्षेत्रका धेरै देशहरूमा उत्पादन घट्दै गएको छ भने लागत बढेको छ। विशेषगरी ऊर्जा आयातमा निर्भर देशहरूमा महँगी, मुद्रा दबाब र आर्थिक अस्थिरता बढ्दै गएको देखिएको छ। विश्लेषणअनुसार अब समस्या मूल्य वृद्धिबाट मात्र नभई वास्तविक वस्तु अभाव (shortage) मा रूपान्तरण हुँदै गएको छ।

यदि Strait of Hormuz जस्तो महत्वपूर्ण समुद्री मार्ग अवरुद्ध भएमा अवस्था अझ जटिल बन्ने चेतावनी दिइएको छ। यस्तो अवस्थामा ऊर्जा मूल्य दीर्घकालीन रूपमा उच्च रहनुका साथै विश्व आर्थिक वृद्धिदर घट्ने सम्भावना छ।

दक्षिण एशियाली देशहरू विशेष जोखिममा रहेका छन्, जहाँ ऊर्जा आयातमा निर्भरता उच्च छ। मल आपूर्तिमा अवरोध आए कृषिमा उत्पादन घट्न सक्ने र खाद्य मूल्य बढ्न सक्ने खतरा पनि औंल्याइएको छ।

यसरी, युद्ध ‘विराम’मा देखिए पनि यसको आर्थिक झट्का भने विश्वभर फैलिँदै गएको छ। अब मुख्य प्रश्न यो बनेको छ—यो अवस्था शान्ति वार्तातर्फ जाने संकेत हो कि पुनः ठूलो संकटको पूर्वसंकेत? पहिल्याउन बाँकी नै छ ।