महेश्वर महर्जन
Nepal Stock Exchange (नेप्से) ले बुक बिल्डिङ प्रणालीमार्फत सार्वजनिक निष्कासन (आईपीओ) प्रक्रियालाई थप पारदर्शी र व्यवस्थित बनाउन संस्थागत लगानीकर्ताका लागि दर्ता तथा नवीकरण अनिवार्य गरेको छ। यससम्बन्धी सूचना जारी गर्दै नेप्सेले सबै योग्य संस्थागत लगानीकर्तालाई नयाँ दर्ता वा वार्षिक नवीकरण गर्न निर्देशन दिएको हो।
नेप्सेका अनुसार Securities Board of Nepal (सेबोन) बाट स्वीकृति प्राप्त संस्थागत लगानीकर्ताले मात्र बुक बिल्डिङ प्रक्रियामा सहभागी हुन पाउनेछन्। यसअघि दर्ता नगरेका लगानीकर्ताले नयाँ दर्ता गर्नुपर्नेछ भने पहिले नै सहभागी भएकाले आफ्नो योग्यता कायम राख्न हरेक वर्ष नवीकरण गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ। यो प्रक्रिया पूरा नगरेसम्म आगामी आईपीओमा सहभागिता जनाउन नपाइने स्पष्ट पारिएको छ।
दर्ता शुल्क नयाँ लगानीकर्ताका लागि वार्षिक १० हजार रुपैयाँ तोकिएको छ भने नवीकरणका लागि ५ हजार रुपैयाँ शुल्क लाग्नेछ। लगानीकर्ताले तोकिएको बैंक खातामा रकम जम्मा गरी भौचर पेश गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।
बुक बिल्डिङ प्रणाली अन्तर्गत संस्थागत लगानीकर्ताले तोकिएको मूल्य दायराभित्र बोलकबोल (बिड) गर्ने गर्छन्, जसबाट कम्पनीको वास्तविक बजार मूल्य निर्धारण गर्न सहयोग पुग्छ। यसले आईपीओ मूल्य निर्धारणलाई यथार्थपरक र बजारमैत्री बनाउने विश्वास गरिएको छ।
नेप्सेले यो व्यवस्था लागू गरेसँगै पूँजी बजार अझ व्यवस्थित, पारदर्शी र विश्वसनीय बन्ने अपेक्षा गरिएको छ। साथै, बुक बिल्डिङमार्फत आउने नयाँ कम्पनीहरूमा प्रारम्भिक चरणमै लगानी गर्ने अवसर पनि संस्थागत लगानीकर्तालाई उपलब्ध हुनेछ। त्यसैले सम्बन्धित निकायले समयमै दर्ता तथा नवीकरण प्रक्रिया पूरा गर्न आग्रह गरेको छ।
