सीमामा गोही र बिषालु सर्प प्रयोग गर्ने भारतको योजना

नयाँ दिल्ली— भारतले बंगलादेशसँगको सीमामा सुरक्षा कडा बनाउन गोही (मगरमच्छ) र विषालु सर्प प्रयोग गर्ने प्रस्ताव अघि सारेको छ, जसले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमै बहस सिर्जना गरेको छ। भारतीय सीमा सुरक्षा बल (BSF) ले नदी तथा दलदली क्षेत्रमा तारबार गर्न कठिन भएकाले “प्राकृतिक अवरोध” का रूपमा यस्ता जनावर प्रयोग गर्न सकिने सम्भाव्यता अध्ययन गर्न निर्देशन दिएको बताइएको छ।

भारत–बंगलादेशबीच करिब ४,०९६ किलोमिटर लामो सीमा छ, जसको ठूलो भाग नदी, जंगल र बस्ती हुँदै जाने भएकाले पूर्ण रूपमा तारबार गर्न सकिएको छैन। विशेषगरी बाढी आउने र पानीको बहाव परिवर्तन भइरहने क्षेत्रमा भौतिक संरचना टिकाउन गाह्रो हुने भएकाले यस्तो विकल्प खोजिएको हो।

तर यो प्रस्तावलाई मानवअधिकारकर्मी र वातावरणविद्हरूले कडा आलोचना गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार गोही र सर्प जस्ता जनावरले अवैध आप्रवासी र स्थानीय नागरिक छुट्याउन नसक्ने भएकाले दुवै पक्षका सर्वसाधारणको ज्यान जोखिममा पर्न सक्छ। यस्तो कदमले “प्रकृतिलाई हतियार बनाउने” खतरनाक अभ्यास सुरु हुने चेतावनी पनि दिइएको छ।

वातावरणविद्हरूले थपे अनुसार यस्ता जनावरलाई प्राकृतिक बासस्थानभन्दा बाहिर सार्दा तिनीहरू बाँच्न नसक्ने र सम्पूर्ण पारिस्थितिक प्रणालीमा असर पर्ने सम्भावना उच्च हुन्छ। बाढीका कारण विषालु सर्प बस्तीमा फैलिन सक्ने जोखिम पनि औंल्याइएको छ।

यो योजना अझै प्रारम्भिक चरणमै रहेको र कार्यान्वयनबारे अन्तिम निर्णय भइसकेको छैन। तर विश्लेषकहरूका अनुसार भारतले आप्रवासन नियन्त्रण र सीमासुरक्षालाई प्राथमिकता दिँदै नयाँ–नयाँ उपाय खोज्ने क्रममा यस्तो विवादास्पद प्रस्ताव अघि सारेको हो।