४९ वर्षपछि पनि सक्रिय भोयाजर १: ऊर्जा जोगाउन नासाले बन्द गर्‍यो एउटा महत्वपूर्ण उपकरण

अन्तरिक्षको अनन्त गहिराइमा यात्रा गरिरहेको मानव निर्मित सबैभन्दा टाढाको वस्तु 'भोयाजर १' लाई अझै केही वर्ष जीवित राख्न नासाले एक कठिन निर्णय लिएको छ। पृथ्वीबाट करिब १५ अर्ब माइल टाढा रहेको यस यानको ऊर्जा (Power) कम हुँदै गएकाले वैज्ञानिकहरूले यसमा रहेको 'प्लाज्मा विज्ञान' उपकरण (Plasma Science Instrument) लाई ४९ वर्षपछि सफलतापूर्वक बन्द गरेका छन्।

सन् १९७७ मा प्रक्षेपण गरिएको भोयाजर १ ले दशकौंदेखि सौर्यमण्डल बाहिरको 'इन्टरस्टेलर स्पेस' बाट महत्वपूर्ण तथ्याङ्कहरू पठाइरहेको छ। यानमा रहेको प्लुटोनियममा आधारित ऊर्जा स्रोत प्रत्येक वर्ष घट्दै गइरहेको छ। नासाका इन्जिनियरहरूका अनुसार अन्य मुख्य उपकरणहरूलाई सन् २०३० सम्म सक्रिय राख्न र सञ्चार सम्पर्क विच्छेद हुन नदिन यो कदम चालिएको हो। यो उपकरणले सौर्य वायु र प्लाज्माको बहाव मापन गर्ने गर्थ्यो।

अहिले भोयाजर १ का अन्य ४ वटा वैज्ञानिक उपकरणहरू अझै पनि सामान्य रूपमा सञ्चालनमा रहेका छन्। नासाले यो ऐतिहासिक यानलाई सकेसम्म लामो समयसम्म सक्रिय राखेर ब्रह्माण्डका अज्ञात रहस्यहरू पत्ता लगाउने प्रयास जारी राख्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ। ४९ वर्ष पुरानो प्रविधिले अझै पनि अर्बौं माइल टाढाबाट सूचना पठाउनुलाई विज्ञानको ठूलो चमत्कार मानिएको छ।