इरानद्वारा स्ट्रेट अफ हर्मुज खुल्ला गरेको घोषणा

इरानले रणनीतिक रूपमा अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिने Strait of Hormuz पुनः खुला गरेको घोषणा गरेको छ, जसले विश्व ऊर्जा बजारमा तत्काल प्रभाव पारेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार, इरानका विदेशमन्त्रीले यो जलडमरु मार्ग “पूर्ण रूपमा खुला” गरिएको बताएका छन्, तर यो खुला अवस्था अस्थायी रहेको र युद्धविराम अवधिसँग जोडिएको स्पष्ट पारेका छन्।

Reuters ले जनाएअनुसार, “इरानले जहाज आवतजावतका लागि मार्ग खुला गरेको घोषणा गरेपछि तेलको मूल्य करिब १०–११ प्रतिशतले घटेको छ।” त्यसैगरी The Guardian ले पनि “Strait of Hormuz ‘completely open’ भएको घोषणापछि बजारमा सकारात्मक संकेत देखिएको” उल्लेख गरेको छ।

तर अवस्था पूर्ण रूपमा सामान्य भइसकेको छैन। The Washington Post का अनुसार, यो निर्णय क्षेत्रीय तनाव कम गर्ने प्रयास अन्तर्गत आएको भए पनि सुरक्षा चुनौती अझै कायम छन्। केही रिपोर्टहरूमा जहाजहरूलाई इरानले निर्धारण गरेको विशेष मार्ग प्रयोग गर्नुपर्ने उल्लेख गरिएको छ, जसले पूर्ण स्वतन्त्र आवतजावत नभएको संकेत गर्छ।

पछिल्ला केही दिनदेखि Iran र United States बीचको तनावका कारण उक्त जलमार्ग प्रभावित भएको थियो। यसअघि आक्रमण, ड्रोन निगरानी र सम्भावित बारुदी सुरुङका कारण अन्तर्राष्ट्रिय ढुवानी जोखिमपूर्ण बनेको थियो।

विशेषज्ञहरूका अनुसार, यो मार्ग विश्वको करिब एक तिहाइ तेल आपूर्तिको मुख्य मार्ग भएकाले यसको खुला हुनु विश्व अर्थतन्त्रका लागि सकारात्मक संकेत हो। तर युद्धविराम समाप्त भएपछि अवस्था फेरि बिग्रन सक्ने सम्भावना पनि त्यत्तिकै रहेको छ।

यस घटनाक्रमले नेपालजस्ता तेल आयातमा निर्भर मुलुकहरूमा पनि अप्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने देखिन्छ। यदि मार्ग स्थिर रूपमा सञ्चालनमा रह्यो भने पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य घट्ने सम्भावना रहन्छ, तर अस्थिरता कायम रहेमा मूल्य फेरि बढ्न सक्ने जोखिम पनि उत्तिकै छ।