रोबर्ट ई. हल र माइकल वुडफोर्डलाई सन् २०२६ को अर्थशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार

काठमाडौं, असोज २६ — अमेरिकी अर्थशास्त्री रोबर्ट ई. हल र माइकल वुडफोर्डले सन् २०२६ को अर्थशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार जितेका छन्। विश्व अर्थतन्त्रलाई स्थिर राख्न केन्द्रीय बैंक तथा अर्थ मन्त्रालयहरूले प्रयोग गर्ने आर्थिक मोडेलको विकासमा दशकौँसम्म गरेको योगदानका लागि उनीहरूलाई उक्त पुरस्कार प्रदान गरिएको हो।

स्विडेनको स्टकहोमस्थित रोयल स्विडिस एकेडेमी अफ साइन्सेजले सोमबार, अक्टोबर १२ मा उनीहरूलाई सन् २०२६ को ‘अल्फ्रेड नोबेलको स्मृतिमा प्रदान गरिने स्वेरिजेस रिक्सबैंक अर्थशास्त्र पुरस्कार’ को विजेता घोषणा गरेको हो।

पुरस्कार छनोट समितिका अध्यक्ष जोन ह्यासलरका अनुसार हल र वुडफोर्डको अनुसन्धानले अर्थतन्त्रमा आउने आकस्मिक धक्काहरूको सामना गर्न विश्वलाई थप सक्षम बनाएको छ।

उनले ऊर्जा सङ्कट वा घरपरिवारको उपभोग खर्चमा अचानक आउने परिवर्तनजस्ता आर्थिक चुनौती सामना गर्न उनीहरूको अनुसन्धान उपयोगी हुने बताए।

आर्थिक सङ्कट व्यवस्थापनमा अनुसन्धानको महत्त्व

आर्थिक मोडेलले सरकार र केन्द्रीय बैंकलाई अर्थतन्त्रमा हुने परिवर्तन बुझ्न, सम्भावित प्रभावको आकलन गर्न तथा मौद्रिक र आर्थिक नीतिसम्बन्धी निर्णय लिन सहयोग गर्छन्। ऊर्जा मूल्यमा हुने तीव्र वृद्धि, उपभोक्ताको खर्चमा आउने परिवर्तन तथा अन्य आर्थिक धक्काले मुद्रास्फीति, उत्पादन र रोजगारीमा पार्न सक्ने प्रभाव विश्लेषण गर्न यस्ता मोडेल महत्त्वपूर्ण मानिन्छन्।

हल र वुडफोर्डको योगदानले आर्थिक गतिविधि र घरपरिवारको व्यवहारलाई आधार बनाएर अर्थतन्त्र कसरी सञ्चालन हुन्छ भन्ने बुझ्न सहयोग पुर्‍याएको छ। उनीहरूको अनुसन्धानमा आधारित दृष्टिकोण केन्द्रीय बैंक र सरकारी आर्थिक निकायहरूले आर्थिक स्थिरता कायम गर्ने रणनीति बनाउन प्रयोग गर्ने मोडेलसँग सम्बन्धित छ।

अर्थतन्त्रमा अनिश्चितता बढिरहेका बेला आर्थिक नीति निर्माणका लागि अनुसन्धानमा आधारित विश्लेषणको महत्त्व अझ बढ्ने गरेको छ। यस वर्षको पुरस्कारले पनि अर्थतन्त्रमा आउने परिवर्तन र त्यसको प्रभाव बुझ्न आर्थिक अनुसन्धानको भूमिका महत्त्वपूर्ण रहेको देखाएको छ।