अमेरिकाले पहिलोपटक कक्षीय हतियार रहेको स्वीकारेपछि रुस–चीनको चेतावनी

काठमाडौं । अमेरिकाले पृथ्वीको कक्षामा ‘स्पेस–कन्ट्रोल हतियार’ तैनाथ गरेको पहिलोपटक सार्वजनिक रूपमा पुष्टि गरेपछि अन्तरिक्षमा हतियारको दौड बढ्न सक्ने चिन्ता बढेको छ। अमेरिकी वायुसेना सचिव ट्रोय मेइन्कले १४ सेप्टेम्बरमा अमेरिकासँग कक्षामा रहेका यस्ता हतियारले सम्भावित शत्रुको कारबाहीबाट संयुक्त सैन्य बलको रक्षा गर्न सक्ने बताएका हुन्।

मेइन्कले अमेरिकाले बदलिँदो सुरक्षा चुनौती सामना गर्न अन्तरिक्षमा आफ्नो क्षमता बढाइरहेको बताए। तर उनले कक्षामा रहेका हतियारको प्रकार, संख्या, तैनाथीको स्थान वा सञ्चालन विधिबारे विस्तृत जानकारी भने दिएनन्। अमेरिकी अन्तरिक्ष बलका अधिकारीहरूले भने ‘स्पेस कन्ट्रोल’ अन्तर्गत आक्रामक तथा रक्षात्मक दुवै प्रयोजनका लागि विभिन्न सैन्य क्षमता प्रयोग हुन सक्ने बताएका छन्।

अमेरिकाको घोषणापछि चीनले अन्तरिक्षलाई युद्धभूमिमा परिणत नगर्न र त्यहाँ हतियारको दौड सुरु नगर्न चेतावनी दिएको छ। चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले अमेरिकालाई अन्तरिक्षमा आफ्नो सैन्य विस्तार तथा युद्ध तयारी रोक्न आग्रह गरेको छ।

रुसले पनि अन्तरिक्षमा हतियारको प्रतिस्पर्धा रोक्न अन्तर्राष्ट्रिय पहल आवश्यक रहेको बताएको छ। रुसी उपविदेशमन्त्री सर्गेई र्याब्कोभले अन्तरिक्षमा आक्रामक हतियार तैनाथ गर्न रोक लगाउने कानुनी रूपमा बाध्यकारी अन्तर्राष्ट्रिय सन्धि निर्माण गर्नुपर्ने बताएका छन्। उनका अनुसार अन्तरिक्षमा हतियारको दौड रोक्न अझै समय बाँकी छ।

विशेषज्ञहरूले अमेरिकाको सार्वजनिक घोषणाले अमेरिका, चीन र रुसबीच अन्तरिक्षमा सैन्य प्रतिस्पर्धा थप बढ्न सक्ने बताएका छन्। यद्यपि अमेरिकाले तैनाथ गरेका हतियारको वास्तविक प्रकृति सार्वजनिक नगरेकाले त्यसबारे भइरहेका कतिपय अनुमानलाई पुष्टि भएको तथ्यका रूपमा लिन नसकिने अवस्था छ।

अन्तरिक्षमा हतियारसम्बन्धी गतिविधि बढ्दै जाँदा भविष्यमा उपग्रह, सञ्चार, नेभिगेसन तथा अन्य अन्तरिक्ष पूर्वाधारलाई लक्षित गर्ने सैन्य प्रतिस्पर्धा थप संवेदनशील बन्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।