सम्बाददाता
काठमाडौँ — नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) ले सेयर बजारलाई थप चलायमान बनाउन कारोबार सम्बन्धी नियममा निकै ठुलो र महत्त्वपूर्ण परिवर्तन गरेको छ। धितोपत्र बोर्डबाट नयाँ विनियमावली स्वीकृत भएसँगै अब सेयर बजारमा मूल्यको उतारचढाव र बजार रोकिने (सर्किट ब्रेकर) व्यवस्थामा नयाँ नियम लागू हुने भएको हो।
के-के फेरियो त नियम?
१. व्यक्तिगत कम्पनीको सेयरमा १५ प्रतिशतको सीमा:
अहिलेसम्म कुनै पनि कम्पनीको सेयर मूल्य एक दिनमा १० प्रतिशतभन्दा बढी घट्न वा बढ्न पाउँदैनथ्यो। तर अब यो सीमालाई बढाएर १५ प्रतिशत पुर्याइएको छ। यसको अर्थ, अब कुनै एउटा कम्पनीको सेयर मूल्य एकै दिनमा १५ प्रतिशतसम्म बढ्न (अप्पर सर्किट) वा १५ प्रतिशतसम्मै घट्न (लोअर सर्किट) सक्नेछ। नेप्सेका प्रवक्ता मुराहरि पराजुलीका अनुसार बजारलाई थप सक्रिय बनाउन यो कदम चालिएको हो।
२. प्री-ओपन सेसनमा ५ प्रतिशतको लचकता:
बजार खुल्नुअघि बिहान १०:४५ देखि ११:०० बजेसम्म हुने ‘प्री-ओपन सेसन’ मा पनि मूल्य सीमा हेरफेर गरिएको छ। अब यो समयमा ५ प्रतिशतसम्मको मूल्य अन्तरमा कारोबार हुन पाउनेछ। यसले गर्दा नियमित बजार सुरु हुनुअघि नै सेयरको वास्तविक मूल्य तय हुन मद्दत पुग्ने विश्वास गरिएको छ।
३. सर्किट ब्रेकरमा नयाँ '५ र ८' को फर्मुला:
समग्र बजार (नेप्से इन्डेक्स) को उतारचढाव नियन्त्रण गर्ने सर्किट ब्रेकर प्रणालीलाई पनि सरल बनाइएको छ। यसअघि ४, ५ र ६ प्रतिशतको तीन तहको झन्झटिलो व्यवस्था थियो। अब भने केवल दुई तहको व्यवस्था रहनेछ:
५ प्रतिशत: कारोबार सुरु भएको पहिलो दुई घण्टाभित्र बजार ५ प्रतिशतले घटबढ भएमा १५ मिनेटका लागि कारोबार रोकिनेछ।
८ प्रतिशत: बजार पुनः खुलेपछि यदि ८ प्रतिशतको उतारचढाव आयो भने त्यस दिनका लागि सम्पूर्ण सेयर कारोबार बन्द गरिनेछ।
लगानीकर्तालाई के हुन्छ असर?
सेयर विश्लेषकहरूका अनुसार मूल्य सीमा १५ प्रतिशत पुर्याउँदा बजारमा केही अस्थिरता वा जोखिम बढ्न सक्छ। तर, यसले गर्दा सेयरको 'डिमान्ड र सप्लाई' अनुसार वास्तविक मूल्य छिटो पत्ता लाग्ने (Price Discovery) र बजारमा तरलता (सेयर किनबेच हुने क्रम) बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।
