मरिच, पुदिना र मसलाको जादु: १०० गुणा बढी एन्टि-इन्फ्लेमेटरी शक्ति दिने नयाँ खोज

भान्सामा प्रयोग हुने सामान्य मसला र जडीबुटीहरूले शरीरको सुजन (Inflammation) विरुद्ध लड्न निकै शक्तिशाली भूमिका खेल्ने नयाँ वैज्ञानिक तथ्य सार्वजनिक भएको छ। टोकियो युनिभर्सिटी अफ साइन्सका अनुसन्धानकर्ताहरूले गरेको हालैको अध्ययन अनुसार, केही निश्चित बिरुवामा पाइने यौगिकहरू (Compounds) मिलाएर सेवन गर्दा त्यसको एन्टि-इन्फ्लेमेटरी क्षमता १०० गुणासम्म बढ्ने देखिएको छ।

के हो यो नयाँ 'स्पाइस सिनर्जी' (Spice Synergy)?

वैज्ञानिकहरूले पुदिनामा पाइने मेन्थोल (Menthol), मसला र खुर्सानीमा पाइने क्याप्सेसिन (Capsaicin), र युकलिप्टसमा पाइने सिनेल (Cineole) जस्ता तत्वहरूको मिश्रणमा अध्ययन गरेका थिए। अनुसन्धानका क्रममा जब यी तत्वहरूलाई एक्लाएक्लै प्रयोग गरियो, त्यसले सामान्य प्रभाव मात्र देखायो। तर, जब क्याप्सेसिनलाई मेन्थोल वा सिनेलसँग मिलाइयो, यसको शरीरमा सुजन घटाउने शक्ति १०० गुणा भन्दा बढी भएको पाइएको छ।

शरीरमा यसले कसरी काम गर्छ?

अध्ययनका अनुसार यी यौगिकहरूले हाम्रो प्रतिरक्षा कोशिकाहरू (Immune Cells) मा हुने 'साइटोकाइन' (Cytokine) नामक प्रोटिनको उत्पादनलाई रोक्छन्, जसले शरीरमा सुजन वा जलन गराउँछ। क्याप्सेसिन र मेन्थोलको मिश्रणले कोशिकाभित्रका फरक-फरक मार्गहरू (Signaling Pathways) लाई एकैसाथ सक्रिय बनाउँछन्, जसले गर्दा सुजन निको हुने प्रक्रिया असाधारण रूपमा तीव्र हुन्छ।

किन महत्त्वपूर्ण छ यो खोज?

दीर्घकालीन सुजन (Chronic Inflammation) ले मधुमेह, मुटु रोग, बाथ र क्यान्सर जस्ता गम्भीर रोगहरू निम्त्याउन सक्छ। यो अनुसन्धानले देखाएको 'सिनर्जी' प्रभावले भविष्यमा कम मात्रामा तर बढी प्रभावशाली आयुर्वेदिक औषधि वा स्वास्थ्यवर्धक पूरकहरू (Supplements) बनाउन बाटो खोल्नेछ।

अनुसन्धानका मुख्य वैज्ञानिक प्रोफेसर जेन-इचिरो अरिमुराका अनुसार, हाम्रो खानपानमा मसलाहरूको सही मिश्रणले आहारबाटै औषधीय गुण प्राप्त गर्न सकिन्छ भन्ने कुरालाई यसले आणविक स्तरमै प्रमाणित गरेको छ।