साउदीको तेल संकटको असर नेपालसम्म, पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य बढ्ने जोखिम

काठमाडौं । साउदी अरेबियाको प्रमुख ‘इस्ट–वेस्ट’ तेल पाइपलाइनमा भएको ड्रोन आक्रमणपछि विश्व तेल बजारमा आपूर्ति संकटको चिन्ता बढेको छ। साउदीबाट भारततर्फ हुने कच्चा तेल आपूर्ति प्रभावित भएपछि त्यसको अप्रत्यक्ष असर नेपालमा समेत पर्न सक्ने देखिएको छ।

आक्रमणपछि साउदी अरामकोले भारतीय रिफाइनरीलाई हुने कच्चा तेल आपूर्ति अर्को सूचना नभएसम्म रोकिएको जनाइएको छ। साउदीको आपूर्ति प्रभावित भएपछि भारतीय रिफाइनरीहरूले अन्य स्रोतबाट कच्चा तेल खरिद गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ। यसले भारतमा तेल आयातको लागत र ढुवानी खर्च बढाउन सक्नेछ।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा समेत कच्चा तेलको मूल्यमा तीव्र वृद्धि भएको छ। ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल १०० अमेरिकी डलरभन्दा माथि पुगेको छ। आपूर्ति अवरोध लामो समयसम्म कायम रहेमा मूल्य अझ बढ्न सक्ने चिन्ता बढेको छ।

नेपालको पेट्रोलियम बजारमा यसको प्रभाव भारतमार्फत पर्न सक्छ। नेपालले पेट्रोल, डिजेल, हवाई इन्धनलगायत अधिकांश पेट्रोलियम पदार्थ भारतबाट आयात गर्दै आएको छ। त्यसैले भारतीय बजारमा कच्चा तेलको लागत बढ्दा नेपालमा पनि पेट्रोलियम पदार्थको आयात लागत बढ्ने सम्भावना हुन्छ।

विशेषगरी डिजेलको मूल्य बढेमा मालवाहक यातायात, सार्वजनिक यातायात, कृषि, निर्माण तथा उद्योगको सञ्चालन खर्च बढ्न सक्छ। ढुवानी खर्च बढ्दा दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यमा समेत अप्रत्यक्ष दबाब पर्न सक्छ।

यद्यपि, अहिले नै नेपालमा पेट्रोलियम पदार्थको अभाव हुने निष्कर्ष निकाल्नुपर्ने अवस्था छैन। भारतले वैकल्पिक स्रोतबाट कच्चा तेल व्यवस्थापन गर्न सकेमा नेपालतर्फको नियमित आपूर्ति प्रभावित नहुन सक्छ।

तर साउदीको तेल आपूर्ति संकट लामो समयसम्म जारी रहेमा अन्तर्राष्ट्रिय मूल्यवृद्धिको असर नेपालसम्म आइपुग्ने र पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य समायोजनमा दबाब बढ्ने जोखिम भने रहेको छ।