५० वर्षपछि भ्वाएजर १ ले बनायो ऐतिहासिक दूरीको कीर्तिमान

काठमाडौं । अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी NASA को प्रसिद्ध अन्तरिक्षयान Voyager 1 ले करिब ५० वर्षको यात्रापछि ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल गर्ने भएको छ। सन् २०२६ को अन्त्यसम्म यो मानव निर्मित पहिलो यान बन्नेछ, जसले पृथ्वीबाट एक “लाइट-डे” (प्रकाशले एक दिनमा पार गर्ने दूरी) बराबर दूरी पार गर्नेछ।

सन् १९७७ मा प्रक्षेपण गरिएको Voyager 1 को प्रारम्भिक उद्देश्य बृहस्पति र शनि ग्रहको अध्ययन गर्नु थियो। तर आफ्नो मूल मिशन पूरा गरेपछि यो यान सौर्यमण्डलभन्दा बाहिर अन्तरतारकीय अन्तरिक्षतर्फ अग्रसर भइरहेको छ। हाल यो पृथ्वीबाट करिब १६६ खगोलीय एकाइ (AU) टाढा पुगेको छ, जहाँ एक AU भनेको पृथ्वी र सूर्यबीचको औसत दूरी हो।

हाल करिब ६१ हजार किलोमिटर प्रतिघण्टाको गतिमा अघि बढिरहेको यस यानले एक लाइट-डे अर्थात् करिब २५.९ अर्ब किलोमिटर दूरी पार गर्न झण्डै एक वर्ष लाग्ने अनुमान गरिएको छ। अहिले पृथ्वीबाट पठाइएको संकेत Voyager 1 सम्म पुग्न २३ घण्टाभन्दा बढी समय लाग्छ, जसले यसको दूरीको विशालता झल्काउँछ।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार यो दूरी नोभेम्बर २०२६ मा पूरा हुनेछ भने पूर्ण रूपमा लाइट-डे दूरी जनवरी २०२७ सम्म हासिल हुनेछ। यद्यपि प्रकाशले यो दूरी एक दिनमै पार गर्न सक्छ, Voyager 1 लाई त्यहाँ पुग्न झण्डै पाँच दशक लागेको छ।

NASA का अनुसार यस यानले सन् २०३० को सुरुवातसम्म मात्र पृथ्वीमा डेटा पठाउन सक्नेछ। त्यसपछि यसको ऊर्जा समाप्त हुनेछ, तर यो अन्तरिक्षमा निरन्तर यात्रा गरिरहनेछ। यसले मानव जातिको पहिलो अन्तरतारकीय यात्राको ऐतिहासिक प्रतीकको रूपमा सदैव स्मरणीय रहनेछ।