महेश्वर महर्जन
अफ्रिकी राष्ट्र कङ्गो र युगान्डामा इबोला संक्रमण पुनः फैलिन थालेपछि नेपाल सरकारले सम्भावित जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै देशभर स्वास्थ्य निगरानी प्रणाली सक्रिय बनाएको छ। विश्व स्वास्थ्य क्षेत्रमा पुनः चिन्ता बढाइरहेको यो संक्रमणका कारण ती दुई देशमा दर्जनौँ मानिसको मृत्यु भइसकेको बताइएको छ भने सयौँ व्यक्तिमा संक्रमणको आशंका गरिएको छ।
विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले अन्तर्राष्ट्रिय स्वास्थ्य सतर्कता बढाउन आग्रह गरेसँगै नेपालले पनि हवाई तथा स्थल नाकामा स्वास्थ्य जाँचलाई थप प्रभावकारी बनाउने तयारी थालेको हो। स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयअन्तर्गतका निकायहरूलाई सतर्क रहन निर्देशन दिइएको छ। विशेषगरी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा विदेशबाट आउने यात्रुको यात्रा इतिहास, स्वास्थ्य अवस्था तथा संक्रमण प्रभावित मुलुकसँगको सम्पर्कबारे विस्तृत निगरानी गर्न भनिएको छ।
स्वास्थ्य अधिकारीहरूका अनुसार हाल नेपालमा इबोला संक्रमण पुष्टि नभए पनि विश्वव्यापी आवागमनका कारण जोखिम पूर्ण रूपमा नकार्न नसकिने अवस्था रहेको छ। त्यसैले आवश्यक परे क्वारेन्टाइन, परीक्षण र उपचार व्यवस्थालाई तत्काल सक्रिय बनाउन सकिने गरी तयारी राखिएको जनाइएको छ। अस्पतालहरूलाई पनि सम्भावित आपत्कालीन अवस्थाका लागि पूर्वतयारी गर्न भनिएको छ।
इबोला अत्यन्त घातक भाइरल रोग मानिन्छ। संक्रमित व्यक्तिको रगत, पसिना, थुक, शरीरका अन्य तरल पदार्थ वा शवसँग प्रत्यक्ष सम्पर्क हुँदा रोग सर्ने जोखिम हुन्छ। संक्रमित वन्यजन्तुसँगको सम्पर्कबाट पनि यो फैलिन सक्छ। रोग लागेपछि उच्च ज्वरो, टाउको दुख्ने, बान्ता, पखाला, शरीर दुख्ने तथा आन्तरिक रक्तस्रावजस्ता लक्षण देखिन सक्छन्।
विशेषज्ञहरूका अनुसार समयमै पहिचान र उपचार भएमा संक्रमण नियन्त्रण सम्भव भए पनि ढिलाइ भए मृत्युदर उच्च हुन सक्छ। त्यसैले नेपालले अहिले नै सजगता, जनचेतना र निगरानीलाई प्राथमिकतामा राख्दै महामारी रोकथामको तयारी तीव्र बनाएको छ।
