मस्तिष्क स्क्यानबाट पत्ता लाग्यो 'डार्क' व्यक्तित्वको रहस्य: कसरी फरक हुन्छ स्वार्थी र घमण्डी मानिसको दिमाग?

मानिसको व्यवहार र व्यक्तित्व कस्तो छ भन्ने कुरा अब उसको मस्तिष्कको बनावट र काम गर्ने शैलीबाटै थाहा पाउन सकिने भएको छ। हालै गरिएको एक वैज्ञानिक अनुसन्धानले 'डार्क पर्सनालिटी' (Dark Personality) भएका व्यक्तिहरूको मस्तिष्कमा विशेष प्रकारको 'न्युरल फिंगरप्रिन्ट' (Neural Fingerprint) हुने खुलासा गरेको छ।

के हो 'डार्क' व्यक्तित्व (Dark Triad)?

मनोविज्ञानमा तीनवटा स्वभावलाई 'डार्क' मानिन्छ:

१. नार्सिसिज्म (Narcissism): अत्यधिक घमण्ड र आफूलाई मात्र केन्द्रमा राख्ने प्रवृत्ति।

२. मेकियाभेलियानिज्म (Machiavellianism): अरूलाई आफ्नो स्वार्थका लागि प्रयोग गर्ने वा छक्याउने स्वभाव।

३. साइकोप्याथी (Psychopathy): अरूको भावनाप्रति कुनै सहानुभूति नहुने र आवेगमा आउने प्रवृत्ति।

अनुसन्धानले के देखायो?

वैज्ञानिकहरूले अत्याधुनिक 'फङ्सनल एमआरआई' (fMRI) मेसिनको प्रयोग गरेर मानिसहरूले आराम गरिरहेको बेला उनीहरूको मस्तिष्कको गतिविधि अध्ययन गरेका थिए। अनुसन्धानका मुख्य निष्कर्षहरू यस प्रकार छन्:

सञ्जालको भिन्नता: डार्क व्यक्तित्व भएका व्यक्तिहरूको मस्तिष्कका विभिन्न भागहरूबीच हुने सञ्चार (Connectivity) सामान्य मानिसको भन्दा फरक पाइयो। विशेषगरी निर्णय लिने र भावना नियन्त्रण गर्ने भागहरूबीचको समन्वयमा भिन्नता देखियो।

स्वार्थ र सहानुभूति: अरूको दुःख देख्दा वा सामाजिक नियम पालना गर्दा सक्रिय हुने मस्तिष्कका भागहरू यस्ता व्यक्तिहरूमा कम सक्रिय हुने गरेको पाइयो।

न्युरल फिंगरप्रिन्ट: हरेक व्यक्तिको मस्तिष्कको काम गर्ने तरिका एउटा अद्वितीय 'फिंगरप्रिन्ट' जस्तै हुन्छ। यो अनुसन्धानले स्वार्थी र घमण्डी स्वभाव भएकाहरूको मस्तिष्कमा एउटा साझा 'प्रिन्ट' वा ढाँचा हुने देखाएको छ।

यसको महत्त्व के छ?

यो खोजले अपराधीहरूको मानसिकता बुझ्न, कार्यस्थलमा हुन सक्ने नकारात्मक व्यवहारको पूर्वानुमान गर्न र मानसिक स्वास्थ्य उपचारमा नयाँ दिशा दिन मद्दत पुर्‍याउने वैज्ञानिकहरूको विश्वास छ। यसले के प्रमाणित गर्छ भने हाम्रो स्वभाव केवल संस्कार वा वातावरणले मात्र होइन, मस्तिष्कको न्युरोलोजिकल संरचनाले पनि निर्धारण गर्छ।