४० हजार वर्षपछि मात्र अर्को ताराको नजिक पुग्ने भोयजर–१, अझै बोकेर हिँडिरहेको छ पृथ्वीको सन्देश

काठमाडौं । मानव सभ्यताले अन्तरिक्षतर्फ पठाएको सबैभन्दा ऐतिहासिक यानमध्ये एक भोयजर–१ (Voyager 1) ले आज पनि पृथ्वीको सन्देश बोकेर अन्तरतारकीय अन्तरिक्षमा आफ्नो यात्रा जारी राखेको छ। सन् १९७७ मा प्रक्षेपण गरिएको यो यान मानव निर्मित पहिलो वस्तु हो जसले सौर्यमण्डलको सीमाभन्दा बाहिर प्रवेश गरेको छ।

भोयजर–१ मा सुनको तह चढाइएको तामाको विशेष ‘गोल्डेन रेकर्ड’ जडान गरिएको छ। उक्त रेकर्डमा पृथ्वीका विभिन्न भाषाका अभिवादन, प्राकृतिक ध्वनिहरू, संगीत तथा मानव जीवनका तस्बिरहरू समावेश गरिएका छन्। यसलाई सम्भावित बाह्य सभ्यतासम्म मानवताको सन्देश पुर्‍याउने उद्देश्यले तयार गरिएको थियो।

प्रख्यात खगोलविद् कार्ल सागनको नेतृत्वमा तयार पारिएको यस रेकर्डमा ५५ भाषाका शुभकामना सन्देश, सयभन्दा बढी तस्बिर तथा करिब ९० मिनेटका सांगीतिक रेकर्डहरू राखिएका छन्। वैज्ञानिकहरूका अनुसार अन्तरिक्षको लगभग निर्वात वातावरणमा यो रेकर्ड करिब एक अर्ब वर्षसम्म सुरक्षित रहन सक्छ।

हाल पृथ्वीबाट २५ अर्ब किलोमिटरभन्दा बढी दूरीमा रहेको भोयजर–१ ले अझै सीमित वैज्ञानिक जानकारी पठाइरहेको छ। तर यसको ऊर्जा स्रोत क्रमशः कमजोर बन्दै गएकाले आगामी केही वर्षभित्र यससँगको सम्पर्क पूर्ण रूपमा टुट्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।

रोचक तथ्य के छ भने, यो यान कुनै तारातर्फ लक्षित गरेर पठाइएको थिएन। वैज्ञानिक गणनाअनुसार भोयजर–१ ले करिब ४० हजार वर्षपछि मात्रै ‘ग्लिजे ४४५’ नामक ताराको सबैभन्दा नजिकबाट यात्रा गर्नेछ। त्यसबेला पनि यसको दूरी करिब १.६ प्रकाशवर्ष रहनेछ, जुन लगभग १५ खर्ब किलोमिटरभन्दा बढी हो।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार गोल्डेन रेकर्ड वास्तवमा एलियन सभ्यतासँग सम्पर्क गर्ने प्रयासभन्दा पनि सन् १९७७ को मानव सभ्यताको एउटा ऐतिहासिक आत्मचित्र हो। यान एक दिन मौन हुनेछ, तर पृथ्वीको त्यो सन्देश अर्बौं वर्षसम्म अन्तरिक्षमा यात्रा गरिरहनेछ।